Part IV — The Drunken Boat/ Le Bateau Ivre/ Հարբած Նավակը
Translating a work into two languages simultaneously is hard work. I have been examining six French to English translations, Simpson, Sorrell, Mason, Spitzer, Cameron and Hill; all of them lacking. With the exception of Spitzer, what I take objection to is the various ways translators have butchered the poem simply in order to keep a sing-song rhyme that changes from translation to translation. For example, Stanza 10, which I am now working on, runs:
"I've dreamed green nights of snow and kisses mounting
Slowly to meet the sea's eyes in desire;
I've dreamed the beat and flow of unknown vigours;
The opal dawns of Phosphor's singing fire"
– Brian Hill
"I have dreamed a green night with dazzling snow,
A kiss rising slowly to the eyes of seas,
Circulation of unknown saps, blue and yellow
Of the morning song of phosphoruses!"
– Louis Simpson
Both remain faithful to this inner-rhyme which, in my opinion, does not add anything to the poem. I have opted to remove the rhyme altogether. Even the word choice used by various translators is troublesome. What is this fluid running through the night the boat is dreaming of? The poem reads: "a circulation des sèves inouïes," which, depending on who you are reading gets translated as "saps" (Simpson, Sorrell), "humors" (Mason), "fluids" (Cameron), "vigours" (Hill) and "resins" (Spitzer). All this simply proves is that even a simple idea like "des sèves inouïes" can be rendered into as many different ways as there are translators.
I have no idea what I am going to say with Stanza 10, nevertheless. When I am done, however, I sit down with Lucine and we try to get the rough idea of the poem into Armenian. Phaw!
4.
the storm blessed my awakening at sea more buoyant than a cork I danced on the waves known as eternal breakers of the dead for ten nights I did not hunger after the lights of man.
la tempête a béni mes éveils maritimes plus léger qu’un bouchon j’ai dansé sur les flots qu’on appelle rouleurs éternels de victimes dix nuits, sans regretter l’oeil niais des falots.
փոթորիկն օրհնում էր իմ արթնացումը ծովում, ավելի թեթև քան խցանը, ես պարում էի ալիքների՝ խեղդվաժների այդ հավերժական կոհակների վրա, տաս գիշեր շարունակ առանց մարղու լույսի փափագի:
5.
sweeter than sour apple flesh to children, the green water broke into my pinewood hull, cleansing me of vomit and blue wine-stains, sweeping away my rudder and anchor.
plus douce qu'aux enfants la chair des pommes sûres, l'eau verte pénétra ma coque de sapin et des taches de vins bleus et des vomissures me lava, dispersant gouvernail et grappin.
ավելի քաղցր քան թթու խնձորի միջուկը երեխաների համար՝ կանաչ ջուրը ծեղքեց իմ սոճե մամինը, մաքրելով ործանքը և կապույտ գինու բծերը, սրբել-տատնելով ղեկս և խարիսխս:
6.
and from that time on I bathed in the Poem of the Sea, infused with milky stars, devouring the green azure, where sulky victims sometimes sink in the pale, enraptured fathoms;
et dès lors, je me suis baigné dans le Poème De la Mer, infusé d'astres, et lactescent, dévorant les azurs verts ; où, flottaison blême et ravie, un noyé pensif parfois descend;
և այդ օրվանից ես լողանում էի ծովի Պոեմում, ներշնչվելով մշուշապատ ստղերով, կլանելով լազուրը, ուր մռայլ զոհերը երբեմն խորտակվում են գունատ հիասքանչ անդունդում: